Tazminat hakkı

06 Aralık 2012 Perşembe

HUKUK KÖŞESİ

Öncellikle bu köşede bizlere verdiğiniz yararlı bilgiler için sizlere çok teşekkür ediyorum. Yaklaşık 3 sene çalıştığım işyerinde‚ işyerinden kaynaklı sebeplerden (Betriebsbedingte Kündigung) dolayı bana çıkış verild. Benim sorum, acaba bu durumda işyerinden tazminat talep etme hakkım var mı? Bu konu hakkında bilgilendirirsenız iyi olur. (M. Taşer / Almanya)
***
Sayın Taşer, sorunuza cevap olarak şunları belirtebiliriz:
Almanya’da çalışan bir kişinin tazminat hakkının olup olmadığı onun iş feshinin nasıl yaptığına bağlıdır. Bunlar farklı sebeplere dayanabilmektedir. Örneğin; iş sözleşmesinin karşılıklı anlaşma ile sona erdirilmesi veya işçinin sözleşmeyi feshetmesi. Bunları biraz açacak olursak:
-  Çalışan (işçi) ve işveren, anlaşmak suretiyle iş sözleşmesini(Arbeitsvertrag) feshedebilirler. Bu fesih işlemi, ayrıntıları işçi ve işveren arasında belirlenmek suretiyle, yazılı şekilde yapılabilir. İş sözleşmesini karşılıklı mutabakatla feshetmeye yönelik anlaşmalarda, işçinin işsizlik parası hakkının üç aya kadar kesintiye tabi tutulabileceği hususuna dikkat edilmelidir.
-  İş sözleşmesi, işçi tarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir gerekçe göstermeden feshedilebilir. Ancak, işçinin bunu yaparken, yasal bildirim süresini veya sözleşmede belirtilmiş olan bildirim süresini dikkate alması gerekmektedir. İş ilişkisinin tabi olduğu iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde herhangi bir bildirim süresi belirtilmemiş ise, işçinin ayın sonuna veya 15’ine denk gelmesi şartıyla, anlaşmayı 4 hafta önceden feshetme hakkı bulunmaktadır. Fesih talebi, yazılı olarak yapmalıdır.
-  İşverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak feshetmesi ancak belirli şartlar altında mümkündür. İşverenin bu hakkının, kanunen ve yüksek mahkeme kararları ile önemli şekilde kısıtlandığı söylenebilir.
Tazminat hakkı (Abfindung)
Almanya İş Hukukunda bir işçinin işine son verilmesi, yani iş anlaşmasının fesh edilmesidir. Bir işyerinde en az 10 kişi çalışıyorsa ise İşyeri-feshinden-korunma Kanunu’ndan (Kündigungsschutzgesetz) yararlanmak mümkündür. Bir iş mukavelesi veya ilişkisi çeşitli şekilde sona erebilir. Uzlaşma sonucu veya çıkış bildirisi (fesh mektubu - Kündigung) veya süre bitimi (befristetes Arbeitsverhältnis) şeklinde olur. İşten çıkarılma durumunda tazminat hakkı (Abfindung) doğabilir. İşçi çıkaran işveren yazdığı çıkışı hukuki anlamda kişisel nedenlere dayandırırsa (hırsızlık, kavga veya kişisel hatalar), o zaman tazminat talep edilmez. Fakat şirketin iş hacmi düşmesini veya işyerinin maddi sıkıntılarına dayanana gerekçeler (Betriebsbedingte Kündigung) sonucu tazminat hakkı oluşabilir.
 Tazminat, işveren ve işçinin bu konuda anlaşmasına bağlıdır. Ancak 01.01. 2004’te yürürlüğe giren yasaya göre, tazminat hakkı şu koşullarla oluşur:
- İşveren, Almacası ‘betriebsbedingte Kündigung’ olan yani işçisine işyerinden kaynaklanan sebeplerden dolayı (örneğin; işyerinin başka yere taşınması, işyerinin sürekli zarar yapması vs.) çıkış verirse ve bu duruma uygulanabilir bir “Sozialplan” (sosyalplan) bulunuyorsa,
- İşveren, çıkış yazısında işçisine, dava açmaması şartıyla tazminat teklif ederse,
- Tazminat miktarı, işçinin o işyerindeki çalışma süresine bağlı olup, genel olarak her yıl için yarım brüt aylık maaş tutarındadır.
İşveren, bu koşullara uyarak işçisine çıkış verirse ve işçi üç hafta içinde dava açma hakkını kullanmazsa tazminat hakkı oluşur. Çıkış yazısında tazminat teklif edilmiyorsa, mutlaka dava açılması önerilir. Açılacak dava, işin sona erdirilmemesine yönelik olmakla birlikte, tarafların mahkemede tazminat konusunda anlaşma olanağı da vardır.  Eğer fesh mektubu alındıktan sonra işçi buna karşı hukuki mücadele vermezse, yani iş mahkemesinde işten çıkarılmasını giderme davası (Kündigungsschutzklage) açmazsa, o zaman işsizlik sigortası ona en az 3 ay işsizlik parası yardımını red edebilir (Sperrfrist). Bu duruma düşmemek için konunun uzmanı bir Avukata başvurarak yardım talebinde bulunmak önemlidir.

YEK-KOM Beratungsstelle/
Adres: Graf Adolf Str.
70a,40210 Düsseldorf
hukukyardim@gmx.net
Tel: 0211-1711454



6697
YENİ ÖZGÜR POLİTİKA

Yazarın Tüm Yazıları: