KYRVPDIE Pesinname ya Kuro

balani51@gmx.de | 03 Ocak 2018 arşamba

FRGN MELK AYKO

Herkes Xenophon bi berhema w ya Anabasis a li ser brannn "Vegera Dehhezaran" dinase. Pirr kes nizanin ku end berhemn w yn din j hene. Bi taybet j berhema w ya bi nav "Kiropediya" bi nav deng e. Ev bi away romana pesinnamey hatiye nivisandin. Bi her away hewl dide ku Kuro wek kesayetiyeke di her war de b kmas venivisne. Xenophon nivskarek Grk (Yewnana kevin) dema antk ye. Ew li gor daneyn ber dest, ber mlad di navbera 430-425. de li Atnay hetiye cihan sala 355 li Korinth ye ser dilovaniya xwe.

Ev berhema taybet bi her ziman nay dtin. Dema mirov Elmaniya w bixwaze, weanxane ten yek ji bo mirovan ap dike dine. Pirtkeke bihay w 57 ye. Rainer Nckel ew ji ziman Grk wergerandiya Elman, li pit w berhem j irove agahiyn drok yn bi rok re tn rberkirin, hene. Ev agah ji bo me gelek girng in. Berhem bi awaye ryek bi Elman ryek j bi Grk hatiye nivisandin 794 rpel e. Bi qas ku ez dizanim, Ingilziya w heye. Dibe ku Frans, Rus Farisiya w j hebe.

Min ev berhem ji bo ku bikanim agahiyn w yn li ser Medan, yn Heredot, Ksitas drokzann din re birbernim, da ku bikanim bighjim agahiyn rast, kir. Lewra drokzanan agahiyn li ser Medan ji kesn din xwer j ji dagirkeran bihstine ten ew agah nivsne ku ev j ji rastiyan gelek dr in, pirr wan derew vir in. Mnak Heredot ji bo pere bidestxistin, die qesra Persan, Pers li ser Medan i derewan dikin, Heredot ten wan dinivsne. Heredot Key (ah) Medan Atiyago wek cinawirek wek zalimek vedinivsne. L em dizanin ku Kav Vitaspay di baweriya Zerdet de wek key her bi wjdan, yekem key baweriya Zerdet pejirand, bav Atiyago Kyaxares II. e. Atiyago yekem key e ku bi baweriya Zerdet mezin bye, ji Zerdet ders wergirtiye.. Mirovek her kamil bi wjdan e.

Xenophon di v berhem de dibe ji bo bikane Kuro wek neviy kesek resen xwediy karekter nan bide, Atiyago li gor kesayetiya w ya rasteqn venivsandiye. Ango guh nedaye derewn Farisan. Werger berhem Rainer Nickel v mijar wiha zelal dike: 

"Xenophon dijber Heredot, Atiyago y serwer Med, ango kalik Kuro wek mirovek sempatk ku bi frkirin hezkirin nzk neviy xwe dibe, mirovek eleng xwedan karekter, yek 'Kalrge' ji xweik xwediy karekterbn hez dike, raber me kiriye." 

Li gor agahiyn berdest ev saloxdana li ser Atiyago, perwerdeya w venivsandineke her rast e. 

Di hem daneyn nivsand iroveyan de Atiyago wek key dawiy y Medan hatiye destnankirin. Behsa kur w, yan j Kyaxares III. (Key Xusro) nay kirin. L Xenophon ji bo ku bikane Kuro Persan baqil, btirs, xwediy rawiteke ba, stratejst nan bide, karektereke bi nav "Kyaxares (III)" pit Atiyago bye serwer key Medan nan dide. Dsa Wergr Berhem, Rainer Nickel li ser v karekter Xenophon iroveyeke wiha tne:

"Kyaxares kur Atiyago, biray Mandene ya diya Kuro, xal Kuro di tevahiya berhem de cihek kilt girtiye, Kuro hem alakiyan er bi agah gengeiyn bi w re pk tne. L ev karekter di drok de tune, Xenophon ev karekter afirandiye. Ev kerekter wek key Medan hatiye raberkirin, di her war de ters Kuro e, wek kesek tirsonek, daxes, di war tgihtin de mell, ji birkxistiniy dr hatiye venivsandin!"

Xwendina Berhem ne hsan e. L mirov dikane tbigihje, bes ji bo tgihitin div agahiya mirov li ser rewa w dem erdnigariy hebe. Bi giran j li ser er bi Asran re rawestiyaye. Cih bi cih er bi Misir Lidyan re er bi Asran re tn tevlihevkirin. Ev ji rastiy dr e.

Nav hin gelan navn hin kesayetiyn ne di saln Kuro de j t de derbas dibin. Mnak Tigran I. kur key Ermeniyan di sala 560an de t dun. Dema Kuro di sala 550 de Serweriya Med hiland serweriya Persan wek ahnah cihan destnan kir. Tgran h dehsal b. Kuro w dem li dora 24 sal ye. Yan nikane bibe heval w y dema perwerdey. 

Ji bo me Kurdan div em her titn bi nav drok hatine nivsandin wek rast nepejirnin. Em gitan birbernin, bi rastiya rok, ziman kevneopiyn gel xwe re bidin ber hev, di serada himendiy re derbas bikin, hna j sd wergirin. L mixabin gelek kes ten hin nivsn qao(!) drok digirin, wek rast bin, diwenin. Mnakn dema me gelek zelal in. Niha dagirkern Tirk titek rast li ser tekona Kurdan dinivsinin? Na! Pers, Ereb, Grk j wisa bn ro j wisa ne.



585
YEN ZGR POLTKA

Yazarn Tm Yazlar: