“...Zafere ve hedefe az bir zaman kalmışken ölüyorum. Kurtulacaklara ve yarının özgürlük ve barışının güzelliğini tadacaklara mutluluklar diliyorum. Eminim ki Fransız halkı ve özgürlük için savaşanlar, bizim hatıramızı insanlık onuruyla taçlandırmayı bilecekler. Ölüm anında, Alman halkı için hiçbir nefret duymadığımı ilan ediyorum, hiçkimse için nefret duymuyorum, herkes eninde sonunda hak ettiğini alacaktır, ceza ya da ödül olarak...”

“Ki insanlar rüya görmüyor/Ve sıfır nedir biliyorlar/Düş kuranlarsa çoktandır/Meczup sayılıyor artık”[1]“Yenildiler./Yenenler, yenilenlerin/dikişsiz ak gömleğine sildiler/kılıçlarının kanını.”
Ve devam eder Usta:

Tarih büyük kaybedenlerin hikayeleriyle doludur. Altıncı yüzyılda yaşayan Mazdek, Zerdüştlüğün kurulan kast düzeninin bir aracı haline getirildiği İran’da, Tanrı katından geldiğini, tüm insanların eşit olarak yaratıldığını ve her türlü özel mülkiyetin ortadan kaldırılması gerektiğini söylemişti.

Sorunun yanıtı derhal verilebilir. Öncelikle talancı bir ekonomik düzenin mağdurlarının tarihe geçmiş isyanı ve sesidir. Ancak bununla sınırlı olduğu söylenemez.

Niye geciktiğini düşünürken kapı çaldı, havanın sıcaklığına dayanamayıp tişörtümü de çıkartmıştım. Pencere açıktı; rüzgar esiyordu; yine de oldukça sıcaktı.

Adem ile Havva’ya dair yaradılış efsanelerini dinleyip de bu alemden kaç neslin gelip geçtiği bilinmez. Çoook... çoook... eski derler ya; işte öyle bir şeydir o yaradılış efsanesi. Ve sonrasında çoğalan insan nesli kendini yaratanları yaratarak geldi bugüne.

Yaklaşık bir haftadır bir müziği dinliyor ve dinlerken adeta zikre duruyorum. İnsana ruh veren, insanın ruhunun içinde gezinen, insanı tarih öncesine defalarca götürüp getiren cinsten bir müzik dinlediğim.

Cemal Süreya, İkinci Yeni’nin ‘bir elinde kadeh öbürünü ise hep yarasına bastırarak tutan’ en üretken şairlerinden Turgut Uyar’ın ölümünden sonra, yakın dostunun anısına karaladığı Turgut Uyar adlı şiire şu dizeyle başlar: “Ak odada oturur / Kapısı penceresinden çok.”

Günümüzde pek tanınmayan halk ozanının asıl adı Seyite Qajî’dir. Dersim’in Nazmiya ilçesi Cîvarîk (Sarıyayla) köyüne bağlı Gemik mezrasındandır. 1871 yılında, aşiretler arası çekişmelerin ateşli bir sürecinde dünyaya gözlerini açar.

Aşk; uğrunda sürgüne gidilebilen, hiçbir sorgu olmaksızın gözü kapalı kabullenilen, uğrunda din değiştirilen, ayak tırnağından saçın teline insanı yerden yere vuran, bazen yüreğini bir kuşa teslim edip köy köy gezdiren hatta onun sadakatiyle ilahiyete ulaşılabilen ulvi bir olgu oldu hep insanın yaşam serüveninde.

yakılmış bir köyün adıydı adın
görmedi kimse
içinde ben de yandım
o gün bugün kalbimin doğusunda tüten duman
nerede olursan ol göğündeyim kanlı tarih her zaman
Mardin’im, Midyat’ım
ah benim altından avaze sesim
kardeşlerimdi ölen de, öldüren de
aranızdaki duvarda
gömülü kaldım ...

Murathan Mungan

Midyat ilçesinin etnik yapısına ilişkin yapılacak bir tartışmada, Midyat’ın tarihsel boyutu göz önünde bulundurulmak kaydıyla, -ideal anlamda olmasa bile- ilçenin çoğulcu toplum yapısından çok çokkültürlü bir yapıya sahip olduğunun iddia edilmesi mümkündür.

Mardin’in Midyat ilçesi, tarihte bilinen en eski uygarlık merkezlerini barındıran Mezopotamya Bölgesi’nin kuzeyinde, çok önemli kültürlerin, dinlerin, dillerin kesiştiği ve birbirini etkilediği bir coğrafyada kurulmuştur.

Turabdin’deki eskinin canlı, şimdiyse sahipsiz, sessiz Süryani köyleri gezildiğinde, köylerin ve kiliselerin bahçesinde ilk bakışta hemen göze çarpan yaygın badem ağaçları, tarihsel boyutuyla Süryanilerin iki halini anlatabilmek için çarpıcı bir figür olabilir belki.

Avrupa’da yayın yapan Yeni Özgür Politika gazetesinin kültür eki PolitikART benden İfade özgürlüğü ve otosansür’ başlıklı bir yazı yazmamı istediğinde, nasıl bir yazı yazmam gerektiğini düşündüm.

Tarihi ve kültürel bir zenginlik kenti olan Bazîd’in turizm açısından en önemli yerlerinden biri de Meteor Çukuru’dur. Bazîd’in 35 kilometre doğusunda, İran sınırına 2 kilometre uzaklıkta, Gürbulak sınır kapısı ile Sarıçavuş –Gülveren (Gırberan) köyü arasındadır.

Kaybedileni bulmanın heyecanı yoldaşlıkta buluştuğunda ve aradığın yoldaşlığın kendisiyse eğer, baktığın yerde bulduğun ilk yoldaşça bakış ya da yoldaşının bakışı buluşun oluyor, sen oluyor. Ve o an aradığı yoldaşlıktı, yoldaş bildiği bakışlardı. Bize aynı patikada aynı heyecanı yaşatan da yine bu yoldaşlık olmuştu.

Sureya Bedîrxan idam cezasına rağmen sonra affedilse de, 1910’da yine sürgüne gönderilir. İki yıllık sürgünden sonra İstanbul’a dönüp, orada gizli bir devrimci Kürt komitesi örgütler. Ancak yine yakalanıp, ölüme mahkum edilir. Bu kez zindana atılır. Fakat buradan kaçmayı başarır ve 1913’te Osmanlı İmparatorluğu’nu terk eder.

Sayıları artık parmakla sayılamayacak kadar çok olan ‘castingshow’lar kapitalizmin de yeni bir kazanç kapısı aslında. Özellikle seyircilerin, telefonla yada SMS yoluyla oylama yaparak, programdaki elemelerde belirleyici kılınması, bu tür yarışmalara ilgiyi daha fazla artırıyor.

‘Kaçıp gitmek istedim. Kahrolası rüzgâr engel oldu. Kımıldamaya çalıştım. Öyle bir esti ki gökyüzünde korkmaya başladım. Diğer bulutları çağırdım. Gelmediler. Ceylan, evinden iki yüz metre kadar uzaklaşmıştı ki, haki elbiseli biri havan topunu nişan aldı. Hedef sarı fanilalı Ceylan’dı...’

‘Son 30 yıldır Mehmet Bayrak’ın tek başına Kürt tarihi, kültürü ve mücadelesi konusunda yaptığı çalışmaların, bu alanda şimdiye kadar yapılmış olan bütün çalışmalar karşısında azımsanmayacak bir orana sahip olduğu biliniyor. Bu yazıların, bir kısmında, sonradan derinleştirip bağımsız çalışmalara dönüştürdüğü, bir kısmında ise araştırılmayı bekleyen konuları ele alıyor.’

...
Dışımızdaki mekan nesneleri sarıyor, yansıtıyor:
Bir ağacı var etmek istiyorsan,
İç mekanla kuşat onu, varlığı senin içinde
Olan şu mekanla. Sıkı sıkı sar onu.
Sınırsızdır ve ancak sen vazgeçtiğinde
Düzene girerse gerçek bir ağaca dönüşebilir.

...

(Rainer Maria Rilke)

‘Çarpıcı bir şehir edebiyatıdır Mehmed Uzun’un yapmaya çalıştığı. Belki de romanın yazılışından 25 yıl sonra cesur bir kararla “ölümüne” ülkeye ve şehre kesin dönüş yapmasının bilinçaltına ve edebiyatına nakşolunuşun hikâyesini o ilk metinlerde aramak da gerekiyor…’

Dile kolay 14 yıla yakın içeride, 24 yıldır sürgünde ‘Bütün Dünya Benim Evim’ diyerek dolaşmış Muzaffer Oruçoğlu. Çocukluğundan başlayarak belleğine yerleştirdiği figürleri, günü geldiğinde, dilediği biçimde resmetmek için sakladıklarını, biriktirdiklerini aşikar etmiş sonra bir bir....

Yazar ve şehir ilişkisi, modern edebiyat tarihi boyunca, hem okurun magazinel merakını kışkırtması anlamında hem de eleştirmenlerin yazarın yapıtlarına nüfuz eden kimi otobiyografik öğeleri çözümleme uğraşı açısından her zaman cezbedici bir ilgi konusu olmuştur.

Atatürk’ün ölümü devletin; kalkansız kalması, kutsallığın arkasına çekilmesi demek…

La Joconde’un* (Mona Lisa) erdemi, verilen ve tutulacak zamansal sözdedir. Buluşulacak yer ve zaman içindedir erdem. Hangi tarihte çizildiği-boyandığı hiç önemli değil.

Her edebi eser, anlattığı hikayenin yanısıra, ait olduğu çağın anlatıcısıdır da aynı zamanda - kimi daha az, kimi daha fazla. Dili ile, biçimi ile, içeriği ile söz konusu dönemin yaşam tarzını, koşullarını, toplumsal ilişkileri vs. bir şekilde yansıtır.

‘Anlatıp durduğun şeyler zihnimde parıltıya dönüşen simgeler oluveriyor. Sen anlatırken zihnim kanıyor bak! Yara bere içinde kaldı gördüğün gibi bütün düşüncelerim. Düşüncelerime dokunsan “ah!” bile diyecek halinin olmadığını göreceksin.’

Resme düşmüşüm ama, her fırça bir taş darbesi midir? Somut bir resme düşmüşüm yani; almış... koymuş... yapıştırılmış tutanakların ruhundan bir imgelemde.